ما در کارهایمان مجبوریم یا مختار؟؟

جبر یا تفویض؟

بدون شک توکل عالی‌ترین میانجی میان جبر و تفویض است. یعنی اگر بحث توکل درست و صحیح کاویده شود، بهترین حلّال این دو مشکل و آورنده انسان به حدّ و حالت اعتدال است. به این معنا که در نگاه متوکلانه، متوکل می‌بیند و درک می‌کند که بشر نیرو و توان آفرینش را نداشته و این حقیقت سرمنشأ انسانی و زمینی ندارد و از سویدای جان می‌پذیرد که:

 «مَا شَاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏»[1]. ترجمه

او تمام نیرو را متعلق به حضرت حق می‌داند. در مقابل با صراحت، شجاعت و جرأت می‌گوید که خداوند این نیرو و توان را هرگز به صحنه نمی‌آورد و در حقِّ من عمل نمی‌کند تا زمانی‏که من در میدان عمل وارد نشوم. پس من تحت اختیار هستم که باید برخیزم و این نیرو و توان را به منصه ظهور برسانم. یعنی نه آنست که صحنه خداوند قرار گرفته باشد و نه آنکه به انسان واگذار شده باشد:

برقی از منزل لیلی بدرخشید سحر

وه که با خرمن مجنون دل‏افکار چه کرد

از سوی خداوند نیرو، توفیق و توان می‌آید؛ اما آن کسی که این نیرو و توان را به کار می‌بندد و به آن عینیت می‌بخشد، اراده انسانی و بشری است. انسان است که می‌تواند از این توان و نیرو بهره‏برداری کند و یا استفاده ننماید. اینجاست که از این میان، طرحِ «أَمْرٌ بَیْنَ أَمْرَیْنِ‌«[2] متولد می‌گردد که همان تفسیر زیبا و دقیق توکل در مکتب اهل بیت (ع) است. همان است که آدمی حول و قوه الهی را قبول نماید و به رسمیت بشناسد و ایضاً بداند که عینیت‏بخشی در ایستادن و نشستن بر عهده اوست: «بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوتِهِ أَقُومُ وَ أَقْعُدُ»[3] تا من برنخیزم و ننشینم حول و قوه الهی در وجود و در حقِّ من دیده نمی‌شود و منم که به این قدرت الهی تجسم می‌دهم؛ اما قدرت متعلق به انسان نیست و همه چیز از او منشأ می‌گیرد چنانچه اگر خداوند قدرت را اعمال نکند، آنگاه:

لبیک لبیک ای کرم            سودای توست اندر سرم

زآب تو چرخی‌زنم،                     مانند چرخ آسیا

هرگز نداند آسیا                 مقصود گردش‌های خود

کز بهر قوت ماست آن            یا کسب و کار نانوا

آبیش گردان می‌کند            او نیز چرخی می‌زند

گر آب را بندد خدا             او هم نمی‌جنبد زجا

آب از اوست و انسان آسیابان است که می‌چرخاند و آب را بیرون می‌کشد و نان می‌پزد.

توکل حد اعتدال را پیش روی انسان می‌گشاید و در حقیقت مفهوم واقعی و عینی توکل در همین اعتدال و میانه‏روی نهفته است.

برگرفته از کتاب گامهای موفقیت اثر دکتر محمد علی انصاری


[1] کهف، 39.

[2] محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج1، ص160.

[3] همان، ج3، ص338.

/ 1 نظر / 66 بازدید
javadfamo

سلام علیکم آغاز سال جدید ، سال 1393 خورشیدی را به شما تبریک عرض می کنم. ان شاء الله سال خوبی را آغاز کرده باشید.... ------------------------------------------------------------- در دو عالم جلال ما زهراست رمز تغییر حال ما زهراست عید با فاطمیه می آید ذکر تحویل سال ما زهراست ---------------------------------------------------------. خیلی ممنون از مطالب زیبا و پرمحتوای شما خوشحال می شوم که به وبلاگ بنده هم سری بزنید. اگر مایل به تبادل لینک هستید حتما به بنده هم اطلاع دهید (بسیارخوشحال می شوم) در ضمن با چند طرح مناسبتی به روز هستم و منتظر حضور گرم شما لطفا پست اول وبلاگ را هم به همراه ادامه آن در ادامه مطلب مطالعه بفرمایید... -------------------------------------------------------------- التماس دعا اللهم عجل لولیک الفرج Javadfamo.blogfa.com