قرآن، تنها راه نجات بشر
اسلام دین شادی، انسانیت، محبت، خوشبختی و خردورزی است.

----------


راهکارهای زدایش حرص و طمع

پس از شناخت رذیله حرص و طمع و پیامدهای اعتقادی و اخلاقی آن، گام بعدی شناخت راهکارهای رهایی از این آسیب نفس است. خداوند سبحان در آیاتی از سوره مبارکه معارج، پس از آنکه با طماع و هلوع بودن انسان اشاره می‌کند طی آیاتی چند، پنج راهکار اصلی مقابله با این صفت منفی را بیان می‌کند.

 

 

1.7.4. ارتباط مستمر و دائم با پروردگار

«إِلاَّ الْمُصَلِّینَ * الَّذینَ هُمْ عَلى‏ صَلاتِهِمْ دائِمُونَ».[1]

 نماز نماد ارتباط با خداست اما باید توجه داشت که ارتباطی ثمربخش است که مستمر و علی الدوام باشد، نه مقطعی و گذرا. عمدتاً راه دستیابی به موفقیت و نتیجه مطلوب در هر زمینه، استمرار و دوام است. در میدان علم کسانی به موفقیت نایل می‌گردند که در این راه استوار و محکم قدم نهاده و متوقف در یک مقطع نیستند:

گرمرد رهی میان خون باید رفت

از پای فتاده سرنگون باید رفت

 بلکه این سخن را به گوش گرفته‌اند که:

«اُطْلُبُوا الْعِلْمَ مِنَ الْمَهْدِ إِلَى اللَّحْدِ».[2]

ترجمه

چنین گفت پیامبرراستگوی

ز گهواره تا گور دانش بجوی

به همین ترتیب در وادی ثروت، قدرت، تجارت و نظیر آن نیز استمرار شرط پیروزی و پیشرفت است. هم‌چنین در مسیر کمالات نفسانی نیز کسانی موفق و به مقصدی می‌رسند که بطور مستمر و دائم در حال حرکتند:

 «وَالدَّوامَ فِی الاِتِّصالِ بِخِدْمَتِکَ»[3]. (ترجمه)

 و مصداق این سخن می‌گردند که:

سمند تیزپای ازتک فروماند

شتربان همچنان آهسته می‌راند

بنابراین از مهم‌ترین عوامل زدایش حرص و طمع در وجود، ارتباط مستمر با حضرت پروردگار است تا از این طریق آثار مطلوب این ارتباط در وجود آدمی حفظ گردد و همان شود که:

خوشا آنان که دائم در نمازند

بهشت جاودان بازارشان بی

 

 

2.7.4. ادای حقوق مادی و توجه به نیازمندان

«وَ الَّذینَ فی‏ أَمْوالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ * لِلسَّائِلِ وَ الْمَحْرُومِ».[4]

در این آیه به یکی از راههای عملی و علمی مقابله با حرص و طمع اشاره شده‌است و آن گذشت مادی و توجه به نیازمندان است.

به طور طبیعی با افزایش سن عمر آدمی، حرص افزون می‌گردد چنان که به فرموده معصوم«ع» فرزند آدم پیر می‌شود و دو خصلت در او جوان می‌گردد که یکی از آن‌ها حرص است، از این رو خداوند سبحان برای مقابله با حرص، انسان‌ها را به گذشت مالی و انفاق توصیه می‌کند تا تعلقات و دلبستگی‌ها و در نتیجه حرص و طمع آدمی از میان برود.

 

3.7.4. نگاه عاقبت گرایانه

«وَ الَّذینَ یُصَدِّقُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ * وَ الَّذینَ هُمْ مِنْ عَذابِ رَبِّهِمْ مُشْفِقُونَ * إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَیْرُ مَأْمُونٍ».[5]

این آیات شریفه خبر از کسانی می‌دهد که با اعتقاد و باور به معاد، از عذاب پروردگارشان دل نگران و مشفق‌اند چرا که می‌دانند هیچ‌کس از آن ایمن نیست مگر آنان که با اعمال صالح خود این عذاب را از خود دفع نموده باشند. این نگاه معادباورانه و عاقبت‌گرایانه سبب ریشه‌کن کردن حرص و طمع در وجود انسان‌ها می‌گردد، یعنی آن که نگاهش فراتر از این کره خاکی و زندگی مادی است و دنیا را پایان کار نمی‌داند، هرگز اسیر حرص و طمع نخواهد گشت.

 

4.7.4. پاکدامنی

«وَ الَّذینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حافِظُونَ * إِلاَّ عَلى‏ أَزْواجِهِمْ أَوْ ما مَلَکَتْ أَیْمانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَیْرُ مَلُومینَ * فَمَنِ ابْتَغى‏ وَراءَ ذلِکَ فَأُولئِکَ هُمُ العادُون».[6]

یکی دیگر از راهکارهای مقابله با حرص و طمع عفت و پاکدامنی است آنان که جهات جنسی خود را کنترل می‌کنند، مگر نسبت به همسران و کنیزان خود که خداوند بر آنان مجاز دانسته است و ملامتی بر آنان نخواهد بود.

 

5.7.4. پیمان‌داری و امانت‌داری

«وَ الَّذینَ هُمْ لِأَماناتِهِمْ وَ عَهْدِهِمْ راعُون‏».[7]

آنگاه که انسان بر عهد و پیمان خود وفادار است و امانت‌داری را در وجود خود زنده نگه می‌دارد و بر سر پیمان خود می‌ماند تا جایی که:

بر سر آنم که گر زدست برآید

دست به کاری نمی‌زنم که غصه سرآید

اینجاست که می‌تواند گریبان حرص و طمع را گرفته و آن را به زیر کشد چرا که جوشش و طغیان حرص و طمع در وجود اسان امین و متعهد هرگز ممکن و متحقق نیست.



[1] معارج، 23-22.

[2] ابوالقاسم پاینده، نهج الفصاحۀ، ص218.

[3] شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان، دعای کمیل.

[4] معارج، 25-24.

[5] معارج، 28-26.

[6] معارج، 31-29.

[7] معارج، 32.

برگرفته از کتاب سودای نفس اثر استاد محمد علی انصاری

[ یکشنبه ۱٢ امرداد ۱۳٩۳ ] [ ۳:٢٤ ‎ب.ظ ] [ جلیل اژدرپور ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

مولای یا مولای انت المولا و انا العبد و هل یرحم العبد الا المولا...
نويسندگان
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
امکانات وب