قرآن، تنها راه نجات بشر
اسلام دین شادی، انسانیت، محبت، خوشبختی و خردورزی است.

...


جبر یا تفویض؟

بدون شک توکل عالی‌ترین میانجی میان جبر و تفویض است. یعنی اگر بحث توکل درست و صحیح کاویده شود، بهترین حلّال این دو مشکل و آورنده انسان به حدّ و حالت اعتدال است. به این معنا که در نگاه متوکلانه، متوکل می‌بیند و درک می‌کند که بشر نیرو و توان آفرینش را نداشته و این حقیقت سرمنشأ انسانی و زمینی ندارد و از سویدای جان می‌پذیرد که:

 «مَا شَاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ‏»[1]. ترجمه

او تمام نیرو را متعلق به حضرت حق می‌داند. در مقابل با صراحت، شجاعت و جرأت می‌گوید که خداوند این نیرو و توان را هرگز به صحنه نمی‌آورد و در حقِّ من عمل نمی‌کند تا زمانی‏که من در میدان عمل وارد نشوم. پس من تحت اختیار هستم که باید برخیزم و این نیرو و توان را به منصه ظهور برسانم. یعنی نه آنست که صحنه خداوند قرار گرفته باشد و نه آنکه به انسان واگذار شده باشد:

برقی از منزل لیلی بدرخشید سحر

وه که با خرمن مجنون دل‏افکار چه کرد

از سوی خداوند نیرو، توفیق و توان می‌آید؛ اما آن کسی که این نیرو و توان را به کار می‌بندد و به آن عینیت می‌بخشد، اراده انسانی و بشری است. انسان است که می‌تواند از این توان و نیرو بهره‏برداری کند و یا استفاده ننماید. اینجاست که از این میان، طرحِ «أَمْرٌ بَیْنَ أَمْرَیْنِ‌«[2] متولد می‌گردد که همان تفسیر زیبا و دقیق توکل در مکتب اهل بیت (ع) است. همان است که آدمی حول و قوه الهی را قبول نماید و به رسمیت بشناسد و ایضاً بداند که عینیت‏بخشی در ایستادن و نشستن بر عهده اوست: «بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوتِهِ أَقُومُ وَ أَقْعُدُ»[3] تا من برنخیزم و ننشینم حول و قوه الهی در وجود و در حقِّ من دیده نمی‌شود و منم که به این قدرت الهی تجسم می‌دهم؛ اما قدرت متعلق به انسان نیست و همه چیز از او منشأ می‌گیرد چنانچه اگر خداوند قدرت را اعمال نکند، آنگاه:

لبیک لبیک ای کرم            سودای توست اندر سرم

زآب تو چرخی‌زنم،                     مانند چرخ آسیا

هرگز نداند آسیا                 مقصود گردش‌های خود

کز بهر قوت ماست آن            یا کسب و کار نانوا

آبیش گردان می‌کند            او نیز چرخی می‌زند

گر آب را بندد خدا             او هم نمی‌جنبد زجا

آب از اوست و انسان آسیابان است که می‌چرخاند و آب را بیرون می‌کشد و نان می‌پزد.

توکل حد اعتدال را پیش روی انسان می‌گشاید و در حقیقت مفهوم واقعی و عینی توکل در همین اعتدال و میانه‏روی نهفته است.

برگرفته از کتاب گامهای موفقیت اثر دکتر محمد علی انصاری



[1] کهف، 39.

[2] محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج1، ص160.

[3] همان، ج3، ص338.

[ شنبه ٥ امرداد ۱۳٩٢ ] [ ٢:۳٤ ‎ب.ظ ] [ جلیل اژدرپور ] [ نظرات () ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

مولای یا مولای انت المولا و انا العبد و هل یرحم العبد الا المولا...
نويسندگان
موضوعات وب
صفحات اختصاصی
امکانات وب